“Sinds ik ben gestart als wethouder zijn we gaan kijken of we nog iets meer kunnen doen,” zegt wethouder Steven van Wyenberg (D66) op zijn Insta. De wethouder bedoelde meer stadslandbouw in de Lutkemeerpolder. Het is gelul.
De net aangetreden wethouder claimt dat er slechts 1 hectare was bestemd voor stadslandbouw. Tegelijk claimt hij dat het zijn verdienste is dat er nu wel 26 hectare voor stadslandbouw beschikbaar komt.
Behalve dat meneer ijdeltuiterig antwoord geeft op de vraag – hoe zorg ik dat dit over mij gaat? – klopt het dus gewoon niet. Bovendien was deze reactie een antwoord op de vraag uit de commissie Ruimtelijke Ordening van 3 juli 2024 van Anneke Veenhoff (GrL). Is er meer ruimte voor stadslandbouw in de Lutkemeerpolder?
Op het antwoord hebben we een jaar moeten wachten. Politieke timing: vlak voor het reces. Het antwoord is nee.
Toen hadden we nog te maken met Reinier van Dantzig, die heeft moeten aftreden door recentelijk vastgestelde multiple sclerose. Van Dantzig gaf geen sodemieter om de vergroening en verduurzaming van Amsterdam. [hier stond een beetje nare opmerking waar ik niet meer achter sta.]
Het is een collegebesluit en is – eindelijk – antwoord op een vraag uit de commissie Ruimtelijke Ordening. Het antwoord staat in een brief van de wethouder die 9 juli is gepubliceerd, op de drempel van de zomervakantie. De eerste vergadering in september is bovendien al dusdanig vol geagendeerd dat de eerste openbare discussie pas 24 september zal plaatsvinden.
Wethouder voor oude economie
Van Wyenberg heeft het over een schier briljante balans tussen ruimte voor bedrijfsleven en zelfs meer stadslandbouw dan gepland. Jammer, maar hij jokkebrokt. Het is niet méér geworden. In 2022 bestond het voornemen al om tot 26 hectare stadslandbouw te komen, zelfs nog exclusief de 3 hectare voor ecologische zorgboerderij De Boterbloem. Een staaltje greenwashing dus.
De wethouder doet daarnaast net of stadslandbouw geen echt bedrijf is, dat het geen economische of financiële waarde vertegenwoordigt. Maar vergroening tegen hittestress, biologisch voedsel in de korte keten, waterberging bij hoosbuien en buffer bij droogte, natuureducatie en zorg hebben wel degelijk economische waarde. En stadslandbouw is ook gewoon ondernemen. De nieuwe wethouder is alleen van de oude economie.
Politiek talent hoeft niet slim te zijn
Van Weyenberg (D66) is van neoliberale snit met een professionele en politieke carrière in voornamelijk financiën en financieel bestuur. Zijn enige balans heeft betrekking op bedrijfsleven en geld, kennelijk niet op mensen en natuur. Niet op de toekomst van Amsterdam, niet op de voedsel- en energietransitie die de stad wil en nodig heeft, niet op de mensen in Nieuw-West die straks wel in een heel duur theater worden verwacht. Stemmen doen ze niet meer in Nieuw-West, dat hebben ze opgegeven.
En toch doen, die groengewassen dozen? Kortzichtig en leeghoofdig neprealisme. Amsterdammers die dachten een groen en progressief college te hebben gekozen, komen bedrogen uit. Het is bijna allemaal oude economie wat de klok slaat. Was D66 landelijk met Rob Jetten en Tjeerd de Groot tot voor kort nog klimaatdrammerig bezig, in Amsterdam was de keuze voor bedrijfsleven en inkomsten uit grondverkoop reeds gemaakt door de vorige koekhapper, en nu bestendigt door de huidige wethouder.
‘Balans’ noemt deze carrièrepoliticus het. Het is net zo misplaatst is als het verouderde bestemmingsplan dat hij gedwee volgt, gesteund door ambtenaren die eveneens elk gevoel voor het tijdsgewricht en hun ambtseed lijken te missen.
De Ombudsman Metropool Amsterdam, Munish Ramlal, heeft de gemeente daar in 2022 een brief over gestuurd. In die scherpe analyse over de relatie van Amsterdam met ‘de ruimtelijke sector’ en burgers, waarin ook De Boterbloem wordt genoemd, wijst hij de gemeente op haar verwerpelijke en sterk gejuridiseerde handelswijze. Politieke spierballentaal en ambities zorgen voor bangelijke beleidsmakers. Angst essen Seele auf.
De handelswijze van de gemeente en de ontwikkelingsmaatschappij die in het leven is geroepen (GEM bv.) komen ook niet overeen met de aangenomen motie uit 2018. Daarin staat letterlijk het verzoek:
Geen gronden te verharden c.q. bouwrijp te maken, voordat de nieuwe gebruikers bekend zijn, de reserveringsovereenkomsten en de ontwikkeling van die kavels definitief zijn.
Maar de grond is wel bouwrijp gemaakt, ook op kavels waarvan de bedrijfsbestemming niet of nog niet is geregeld. De bestemming kan dan in principe gewijzigd worden in: landbouwgrond! De verwijderde toplaag kan worden teruggestort, die ligt even verderop.
Bovendien zou de Gemeenteraad eigenlijk nog een inhoudelijk besluit moeten en kunnen nemen over de bestemming van de polder. Daar loopt nog een zaak over bij de Raad van State.
Neoliberalisme is volksverlakkerij
De ontevredenheid van de mensen over politiek en openbaar bestuur wordt bewust aangejaagd door intriganten als Geert Wilders. Ophef is belangrijker geworden dan oplossingen. Ook alle politieke partijen die hebben meegewerkt aan de liberalisering en privatisering van de economie, van overheidsdiensten en nutsvoorzieningen hebben dit in de hand gewerkt.
Terwijl juist de overheid moet optreden waar de markt dat niet kan en nooit zal kunnen in een kapitalistische economie. Nu blijkt dat de overheid geen bedrijf is en ook niet meer vertrouwd wordt, hebben we haar wel nodig om het (multi)nationale bedrijfsleven in te tomen.
De belangrijkste vraag is uiteindelijk of overheid en bedrijven hun beslissingen op basis van de toekomst nemen, of op basis van het heden.
Heleen de Coninck in ESB, 17 juli 2025
Grote verwachtingen zijn er door het neoliberalisme gewekt, maar niet waargemaakt (of alleen voor rijken en profiteurs). Wim Kok en Wouter Bos, de ontmaskerde helden van de sociaal-democratie, geloofden erin. Zelfs bolleboos Diederik Samsom trapte in 2012 in de neoliberale drol van Mark Rutte, van wiens regeringen we eigenlijk nog moeten bekomen.
Zo werd het leven steeds duurder, zorg en dienstverlening niet beter, niet makkelijker of efficiënter, en burgers hadden daar ook geen democratische grip meer op. Zaken werden zonder hun instemming doorgevoerd. Het recept voor ontevredenheid, het sentiment dat nu uitgebuit wordt door fascistoïde en extreem-rechtse politici met makkelijke oplossingen. De VVD doet overigens lekker mee. Emoties zijn belangrijker dan visie, hebben ze van die doorgesudderde campagneman Bas Erlings geleerd.
Een sterke lokale economie
Tegelijk wordt in het meer linkse spectrum van de samenleving gezocht naar alternatieven die mens, natuur en economie ten goede komen. Niet minder, maar meer democratie. Meer zeggenschap vanuit, voor en door de burgers. Voor het algemeen belang en vanuit solidariteit. Beleid voor de lange termijn, acties op korte termijn om bij te sturen.
De Gemeente Amsterdam ondersteunt dergelijke initiatieven door samen te werken met organisaties die als coöperatie of als coöperatieve initiatieven zijn opgezet. De stad omhelsde zelfs de zogeheten donut-economie om de eigen grenzen aan natuur- en milieubelasting en verbeteringen op het gebied van duurzaamheid te bepalen. Vaak blijkt dat er best mogelijkheden zijn en dat de kennis er wel is, maar de politieke wil ontbreekt of vernieuwing wordt tegengewerkt.
Vanwege het 750-jarig bestaan van de stad werd daarom een Toekomst Tiendaagse georganiseerd, waar deze initiatieven zich konden presenteren. Voor mijn podcast Met Woede & Liefde bezocht ik twee evenementen. Vlak na die tiendaagse kwam wethouder Van Wyenberg dus met zijn lulpraatje en het teleurstellende collegebesluit.
Dat maakte mij woedend.
Ik heb gezien met hoeveel liefde en inzet bewoners, ondernemers, sympathisanten en burgers zich hebben ingezet om dat laatste stuk vruchtbare grond in Amsterdam te behoeden voor overbodige distributiedozen. Ik schreef er eerder over, maar alle argumenten kun je vinden op de website van Voedselpark Amsterdam.
Ik heb de polder van dichtbij gezien, ik heb experts gesproken, gelezen over de plannen daar distributiecentra en bedrijven te vestigen. De teneur van die beschouwingen en professionele adviezen was uiteindelijk: het is een slecht idee, distributiecentra en bedrijven passen niet op die plek en zijn letterlijk niet passend bij de ontwikkelingen van het huidige klimaat (stikstof, voedseltransitie, hittestress en waterberging).
Een behoorlijk antwoord op de vraag waarom al die bedrijventerreinen en distributiecentra er moeten komen, heb ik niet gehoord. Ook niet hoe de huidige leegstand op Amsterdamse bedrijventerreinen kan worden opgelost. Dat gaat – naar verluidt – om 400.000 m2. Intussen zitten veel ondernemers van het Food Centre nog steeds in onzekerheid over hun nieuwe plek.
De wethouder en het college lijken niet te beseffen dat dit vraagt om existentiële keuzes. Als Amsterdam 25% biologisch en lokaal geproduceerd voedsel wil, zul je ergens moeten beginnen. Over 10 jaar in de bestuurlijke evaluatie tot de slotsom komen dat het slecht beleid was, is te laat. Dan is die grond voorgoed naar de haaien, naar de witte haaien van het roofbouwkapitalisme.
Om toch maar optimistisch te blijven, wil ik besluiten met de mededeling dat Amsterdammers op 18 maart 2026 Van Wyenberg in ieder geval weer vrolijk kunnen uitzwaaien.
Komt allen!
Op 24 september om 13:30 uur staat bij de commissie Ruimtelijke Ordening de Lutkemeer op de agenda.
Amstel 1, Willem Kraanzaal, begane grond Stopera
De stukken voor commissie en de raad:
Raadsbrief balans tussen stadslandbouw en bedrijventerrein in de Lutkemeerpolder
De Gemeenteraad & de bestemming van de Lutkemeerpolder
Overigens loopt er ook nog een zaak van de Stichting Behoud Lutkemeer bij de Raad van State. In 2022 oordeelde de rechter dat de stichting in een zaak tegen de Gemeente wel degelijk belanghebbende was. De zaak draaide om het verzoek de bestemming van de polder te wijzigen van bedrijventerrein naar agrarisch gebruik. Omdat de gemeenteraad de eigenlijke verweerder was, zou de raad een inhoudelijk een besluit hebben moeten nemen. Dat is nooit gebeurd.
Door het uitblijven van een inhoudelijk besluit had de zaak in 2022 direct moeten worden doorverwezen naar de Raad van State, maar dat gebeurde pas op 31 maart 2025 na de hernieuwde zitting hierover. Ondanks de excuses van de rechtbank gaat dat gezien de drukte bij de Raad van State natuurlijk vele jaren kosten.
JOYze hoogland
Tijdelijke wethouder R O hoeft maar 1 opdracht te geven aan z’n Grondbedrijf
ZOEK NAAR EEN VERVANGENDE LOCATIE.
Dan kan LUTKE MEER VOEDSEL BOS behouden blijven als EYE OPENER voor duurzame toekomst.
Naast arrogante opstelling van dit college en een D66 wat meer vernield dan me lief is ( weth Choho startte met festivals, want hij wou v/d Laan niet voor voeten lopen) is nu Femke’s Canal Pride enthousiasme grond voor A’dam als urinoir….
Leve 750 jaar A’dam, een stinkend versteend dorp , bolwerk vol vertier en hitte.
Dag menswaardig dorp
Iris Poels
Een blog met Woede en Liefde geschreven, dank Bart.
Het rapport Gezond wonen in de regio Amsterdam laat zien dat de leefkwaliteit in Amsterdam zorgwekkend is. De Lutkemeerpolder draagt nu nog aantoonbaar bij aan luchtkwaliteit, verkoeling, wateropvang en gezondheid. Bij verharding van de polder verslechteren deze functies Zie het rapport hier –
https://kenniscentrumongelijkheid.nl/kennisproduct/gezond-wonen-in-de-regio-amsterdam/
Internationale ontwikkelingen maken duidelijk dat het níet beschermen van groene gebieden zoals de Lutkemeerpolder mogelijk in strijd is met mensenrechten.
https://www.mensenrechten.nl/actueel/nieuws/2025/07/25/index
Arnold Mudde
Mooi stuk Bart. 👍
Lia Kouwenhoven
Ha Bart, wat een geweldige, scherpe en vlammende analyse! Ik deel je woede, we zijn al zolang bezig om gehoor te krijgen en het lijkt steeds voor dovemansoren. Wat mij betreft wordt jouw analyse, samen met de brief van de ombudsman uit 2022, verplicht leesvoer voor de gemeenteraad en het college!