Vandaag – woensdag 15 april – staan er zaken op de agenda van de Tijdelijke Algemene Commissie die bij de politieke werkgroep van Voedselpark Amsterdam voor onrust zorgde. Worden er vuile spelletjes gespeeld?
Ook Amsterdam is in afwachting van de vorming van een nieuw College van Burgemeester en Wethouders. De Gemeenteraad is op 1 april geïnstalleerd, 1 juli start de nieuwe bestuursperiode. De nieuwe Amsterdamse raad bestaat voor het merendeel uit nieuwe leden en de coalitie zal iets worden met Progressief Amsterdam en D66.
Tot het bekend is wie de wethouders worden en welke raadsleden in welke commissie zitting nemen, is er de Tijdelijke Algemene Commissie. Op die agenda’s staan, tot een nieuw college bekend is, kwesties vanuit alle portefeuilles en beleidsterreinen.
Eerste punt van zorg is de Eerste partiële herziening bestemmingsplan Lutkemeerpolder, dat nog steeds onder de verantwoordelijkheid valt van huidig wethouder Steven van Wyenberg (D66). Waarom het onderwerp nu plotseling op de agenda staat, is de vraag. Zou dit punt ongehinderd worden aangenomen, zou er geen extra vierkante centimeter van de polder aan de verwoesting door het huidige bestemmingsplan ontkomen. Zou dat het zijn?
Het agendapunt (7), voorzien van een enorm pak technische bijlagen, wekt oppervlakkig gezien zelfs de indruk dat de gemeente ruimhartig grond heeft toegewezen voor (stads)landbouw, wat niet zo is. Dat zijn sigaren (kavel N6) uit eigen distributiedoos, in 2013 reeds toegewezen maar nooit gerealiseerd. Dan nog blijven er 24 hectaren vruchtbare poldergrond over die eigenlijk om de oude bestemming vragen: landbouw – sinds 1865.
Onvolledig en ontransparant
Aan de plannen voor Voedselpark Amsterdam werken verschillende experts mee. Door hun deskundigheid zijn nog andere onbeantwoorde vragen opgeroepen en minimaal twee zaken die vaststelling van de herziening vooralsnog onmogelijk maken.
- In het kader van de stikstofwetgeving zouden er twee onderzoeken moeten zijn, er is er maar één. Onderzoek naar de gevolgen voor de bouwfase is er niet, maar is wettelijk verplicht voor de herziening.
- Op de herziening is in 2023 door 40 personen en instanties gereageerd met een zogeheten zienswijze. Op hun vragen hebben zij geen antwoord gekregen. Zij zijn niet op de hoogte gesteld van een Nota van Beantwoording, noch van de behandeling in de commissievergadering van vandaag. Mag niet, wethouder.
Update 15 april, 16:40 – Vandaag hoorden we ook dat de avond voorafgaand aan de commissievergadering hebben een aantal mensen toch de Nota van Beantwoording heeft gekregen. Onduidelijk is of daarbij ook deze vergadering is gemeld.
In ieder geval werd het agendapunt steeds maar doorgeschoven, tot de behandeling door een ingreep van Rogier Havelaar (de enige CDA’er) werd doorgeschoven naar 27 mei.
Een van de ogenschijnlijke oplossingen van de wethouder voor de bestaande verkeersknelpunten is het uitsluiten van logistieke functies voor een aantal kavels. Dat zou dan verkeersoverlast en luchtvervuiling moeten voorkomen. Maar uit de nieuwe regels blijkt dat dat wél kan als bedrijven verplicht zelf het verkeersonderzoek doen. Waardoor voor de huidige ondernemers en bewoners het zicht op de gehele bereikbaarheid en verkeerssituatie verdwijnt.
Verder is verkeersonderzoek gedaan waarin het onduidelijk is of daarin het vrachtverkeer wel is meegenomen. Opnieuw is er onduidelijkheid over de status van de grond voor de biologische boerderij De Boterbloem. Over de kritiek op het Stedenbouwkundig Plan is geen inspraakronde is geweest of heeft ‘participatie’ plaatsgevonden. Op bijeenkomsten is alleen gesproken over de inrichting van de openbare ruimte, niet over het plan als zodanig.
En dan is er nog de unaniem aangenomen motie van stadsdeelcommissie Nieuw-West tegen verdere bebouwing van de polder, die is niet bij de agendastukken gevoegd. Wat betekent zo’n gremium dan nog?
Voor wie werkt de overheid?
Een andere kwestie voor burgerinitiatief Voedselpark Amsterdam is dat zij zich niet serieus genomen voelen. Op grotendeels vrijwillige basis zijn alle kennis en argumenten tegen bebouwing en distributiebedrijven de afgelopen 4 jaar verzameld, de revue gepasseerd en naar voren gebracht. Opeens is er wel een Nota van Beantwoording waar meer dan 3 jaar op gewacht wordt. Opeens staat de herziening van het bestemmingsplan geagendeerd.
Voedselpark Amsterdam dacht een goed contact te hebben met de verantwoordelijk ambtenaar voor dit ‘dossier’. Maar opeens, zonder enige aankondiging, stond dit op de politieke agenda. De man lijkt onthecht van de publieke zaak, van het algemeen belang, dat hij zou ook moeten dienen. Mogelijk illustratief voor de situatie zoals hieronder beschreven.
Bodembewustzijn
Een ander agendapunt dat voor de polder van belang is, is het Actieplan Gezonde Bodem. De behandeling van dat plan, dat handen en voeten moet geven aan de vastgestelde Koersnota Gezonde Bodem, is eind vorige week van de agenda afgevoerd.
Het actieplan verdient namelijk een goede inhoudelijke bespreking, omdat het gaat over een inhaalslag en een uitbreiding van beleid. Ook hierbij moeten nieuwe raadsleden zich kunnen verdiepen in de achtergrond en uitwerking van de plannen.
Een probleem bij het vergroenen van de stad met oog op leefbaarheid en klimaatverandering is dat dit bodembewustzijn nog niet is ingedaald. Bij de bewoners en bedrijven niet, noch binnen de gemeente. Machtspelletjes, arrogantie, overspannen ambities en onbenul spelen overal een rol, dus het 20.000 koppen tellende ambtenarenapparaat van Amsterdam is het geen uitzondering.
Voor mijn podcast sprak ik een voormalig ambtenaar, die zich in het kader van haar professie wel zorgen maakte over de Amsterdamse bodem. Door ‘ambtelijk ingrijpen’ (lees: de directeur van de dienst) bereikte de door haar ontwikkelde methode om het opbreken van Amsterdamse straten te verminderen nooit de wethouder, de politiek en daarmee de democratische besluitvorming. Nogal zonde van een miljoenenbesparende methode.
De ambtenaren die zich voor de diensten Grond en Ontwikkeling en met Ruimte en Duurzaamheid bezighouden bevinden zich in het cluster Ruimte en Economie. Vanwege de eeuwige nadruk op financiën is het nooit water, bodem of de natuur die leidend zijn, maar de economie van het geld. Hoewel het nu landelijk beleid is, dat ‘water en bodem’ sturend zijn bij het maken van beleid.
Ambtelijke tussenlaag
Afgelopen weekend bleek overigens uit een interview van NRC met Bernadette Verheggen, voormalig onderzoeker bij de Amsterdamse Ombudsman, dat het structureel niet goed zit bij de gemeentelijke organisatie. Ze blikt terug op haar 40-jarige loopbaan bij de gemeente. Haar bevindingen bevestigen het beeld van slecht samenwerkende diensten. Hoewel er genoeg pogingen zijn geweest daar wat aan te doen. Van de 115 (!) reorganisaties was die van 2016 de meest schadelijke, constateert Verheggen.
Dat was het jaar nadat de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) inderhaast werd ingevoerd, waarin gemeenten voor alle zorg van hun bewoners verantwoordelijk werden. Tegelijkertijd werd er bezuinigd op de landelijke financiering van gemeenten. Het recept voor bureaucratische en menselijke ellende, dat tot op heden doorettert.
In 2016 zijn de ‘directe ambtelijke lijnen’ tussen wethouder en de directeuren van de verschillende diensten doorgeknipt. In plaats daarvan is een ‘gemeentelijk managementteam van topambtenaren’ als tussenlaag ingesteld. Je kunt bijna raden wat er dan gebeurd. Die ambtenaren, althans de topsnorren, krijgen een eigen koninkrijkje, de wethouder wordt niet altijd goed geïnformeerd en ze besturen naar eigen goeddunken. Zo strandde in ieder geval het goede werk van de voormalig ambtenaar die ik sprak.
Tijd winnen
Gezien de overvolle agenda en de beperkte voorbereidingstijd voor de nieuwe raadsleden zullen er veel zaken – veel hoofdpijndossiers – worden doorgeschoven, maar helemaal zeker kunnen we niet zijn. Die agenda en de 108 actielijsten en langetermijnagenda’s (per portefeuille) in acht genomen, mogen we de raadsleden dankbaar zijn dat ze een raadsperiode voor hun rekening willen nemen.
Slechts 45 raadsleden moeten het opnemen tegen een enorme organisatie, net als rijkelijk gesteunde burgerinitiatieven zoals Voedselpark Amsterdam met 25.000 steunbestuigingen. Terwijl het ambtelijk apparaat zich soms arrogant en veelal risicomijdend gedraagt, vraag ik me af of dat allemaal democratisch nog wel in verhouding is.
Voedselpark Amsterdam blijft intussen op twee sporen zitten. Het burgerinitiatief moet een organisatie en een onderneming voortbrengen die de toegewezen kavel gaat ontwikkelen, maar blijft ook aan de bel trekken om de hele polder te behoeden. Dat is gezien dit verhaal helaas nog nodig. Positief is wel dat het introductieplan voor een Voedselhub in de Lutkemeerpolder goed is ontvangen, maar daar wordt nog volop aan gewerkt.
Je kunt de vergaderingen van Amsterdam ook online live volgen via:
=> https://amsterdam.raadsinformatie.nl/ [zie TV-icoon met tekst Nu Live]
Uitgebreider lijstje technische vragen bij de herziening bestemmingsplan Lutkemeerpolder (maar niet af).