Van de serie podcasts Cinema Perdu die ik met Rogier Proper maakte, is vandaag de laatste aflevering gepubliceerd. De gesprekken van Rogier met schrijver Guus Luijters (1943-2025) over die verdwenen bioscopen stemmen enigszins nostalgisch, het einde van deze reeks ook.
Op 18 september 2025 ging de eerste aflevering van Cinema Perdu online. Het startpunt was een gedeelde voorliefde voor de verdwenen bioscopen in Amsterdam. Rogier wilde er eigenlijk columns over gaan schrijven, ik had een podcast in gedachten. Dan moesten we in ieder geval spreken met Guus Luijters, de Amsterdamse schrijver, dichter en vertaler. Daar waren we het snel over eens in augustus 2021, waarna het project bleef liggen. Dat schreef ik al eerder.
Na de publicatie van een interview in het Parool in juni 2024 was het opeens hoog tijd ons oude plan te gaan uitvoeren. Luijters wilde de uitgezaaide blaaskanker niet gaan bestrijden met chemotherapie en accepteerde het onvermijdelijke einde.
Van immunotherapie is geen sprake meer. Rest chemo, waarmee ik de zaak op zijn best zes maanden zou kunnen rekken. Waarvan dan drie maanden in chemo ellende. We hebben besloten niets te doen, te laten gebeuren wat er gebeurt. En dat wachten we dus af, en we doen ons best. Ik houd je op de hoogte.
Luijters in een e-mail aan vrienden (bron: Parool)
Omdat Rogier de schrijver al lang kende, was hij de aangewezen man om de gesprekken te doen. Rogier maakte de afspraken met Guus en met enige improvisatie maakte hij de opnamen van een aantal gesprekken, die afhankelijk van Luijters stemming en conditie langer of korter duurde.
Gesprekken opnieuw monteren
Inmiddels hebben we uit dat materiaal dus 10 gesprekken gemonteerd, opgeluisterd door een intro van Rogier en filmische muziekfragmenten. De publicatie daarvan zou in 2025 plaatsvinden, maar raakte vertraagd door de twijfel die Spotify wist te zaaien.
Na het overlijden van Guus Luijters op 3 januari 2025 ben ik begonnen aan de montage. Bij de derde aflevering kreeg ik een waarschuwing van Spotify over een andere podcast, waarin zij ‘auteursrechtelijk beschermd materiaal’ hadden gevonden, met vermelding van desbetreffende afleveringen. Hoewel er nog meer afleveringen waren, waarin ik dat ‘materiaal’ had gebruikt, heb ik bewuste afleveringen zelf maar off line gehaald.
Intussen had ik wel, waar nodig ook geript van Spotify, fragmenten filmmuziek gebruikt die ik destilleerde uit of passend achtte bij de gesprekken. Ik was bezig met de derde aflevering, maar ben toch even rond gaan vragen, bij collega’s en de juridische dienst van de NVJ. En jawel, vrij eensluidend was het advies: beter niet gebruiken. Zeker als vrije productie, want bij de (publieke) omroepen wordt auteursrecht voor alle makers vaak op jaarbasis gedekt of afgekocht.
Auteursrecht is op zich natuurlijk een goede zaak. Maar als kleine producent wil je niet tussen de kaken komen van de bloedhonden van, zeg, Warner Music. Want auteursrecht en copyright zijn ook een verdienmodel geworden van grote bedrijven, niet eens zozeer van de muzikanten en artiesten. Vandaar dat de muziek uit onder andere Ben-Hur (1959) of uit El Cid (1961) van Miklós Rózsa, uit The Sound of Music (1965) met muziek van Rodgers en Hammerstein (arrangement Irwin Kostal) of Amado Mio, het lied uit de befaamde nachtclubscène uit Gilda (1946) in een nieuwe montage zijn gesneuveld.
Ik ben gaan grasduinen in het onvolprezen Free Music Archive en vond gelukkig genoeg pareltjes om de serie mee te maken. Ze staan vanzelfsprekend in de shownotes. Met speciale vermelding voor Alena Smirnova, Piotr Hummel en Maarten Schellekens.
Een vriend die is vertrokken
Toch ligt de nadruk van de serie op de gesprekken, niet op de muziek. Dat maakt luisteren door de soms wat losse en rommelige conversaties misschien niet altijd even makkelijk. Aan de rauwe, wat rasperige stem van Luijters moet je wennen. Zijn stem werd door zijn conditie soms wat zwakker. Lange pauzes en korte rocheltjes heb ik er hopelijk onhoorbaar uit verwijderd.
Nu het werk aan deze reeks gedaan is, ontstaat er een kleine leegte. Ik heb nu ook het merkwaardige gevoel dat ik Guus Luijters heb leren kennen, terwijl ik hem bij leven nooit ontmoet heb. Een vaag, kort en kortaf telefoongesprek herinner ik mij, ver voor de opnamen uit 2024.
Nu klinkt zijn stem als die van een vriend die even de deur uit is.
Cinema Perdu is te beluisteren via Spotify en Apple Podcasts (en daaraan verbonden apps: Castbox, Pocketcasts, Overcast)
De podcast Cinema Perdu is een vrije en ongesubsidieerde productie en inderhaast zelf gefinancierd. Als je Cinema Perdu wilt steunen zijn we je zeer erkentelijk.
Dat kan hier »