In een tijd waarin het fascisme weer de kop opsteekt, laten twee documentaires over journalisten en journalistiek tijdens het IDFA glashelder zien hoe belangrijk dat werk is. The Six Billion Dollar Man en Steal This Story, Please.
Na de uitverkochte voorstelling op woensdagochtend 19 november verliet ik enigszins beduusd zaal 1 in Tuschinski. Niet vanwege de prachtige bioscoopzaal die het natuurlijk is, maar door deze achtbaan van een documentaire over de lotgevallen van Julian Assange, de initiatiefnemer van WikiLeaks.
Voor zijn documentaire The Six Billion Dollar Man (2025) heeft regisseur Eugene Jarecki nog geen distributeur gevonden. Het heeft er alle schijn van dat niemand zijn handen er aan wil branden. Jarecki was zelf aanwezig bij de voorstelling, samen met advocaat Jennifer Robinson die Assange vanaf 2010 bijstond.
Na een lange juridische en voor Assange een mentale en fysieke strijd werd hij in 2024 vrijgelaten uit de Londense gevangenis Belmarsh. Dat laatste had te maken met het isolement door corona, maar met name door de terreur van de bewaking. Die geestelijke terreur was het gevolg van de schenking van 6,5 miljard dollar van president Trump aan de nieuwe president van Ecuador, Lenin Moreno. Om aan uitzetting naar eerst Zweden en dan de VS te voorkomen, was Assange de ambassade van Ecuador ingevlucht waar hij asiel aanvroeg.
Vrijspraak met een prijs
Assange werd uiteindelijk vrijgesproken van alle aanklachten, behalve één. Hij moest toegeven dat hij met het vrijgeven van geheim materiaal de American Secrecy Act had geschonden. Een kwestie die feitelijk botst met het belang die informatie te openbaren, want het ging onder andere om oorlogsmisdaden door Amerika begaan in Irak. Hij moest dus bekennen schuldig te zijn aan journalistiek.
Jarecki vertelde dat het maken van de film voor hem een vreemde, ironische situatie was. Zijn familie vluchtte voor de nazi’s uit Duitsland naar Amerika, nu moest hij naar Duitsland om zijn film in het geheim te kunnen maken. Vanwege lopende procedures kon hij niet alle informatie en materiaal gebruiken. Uit de film blijkt wel dat de Amerikaanse inlichtingendienst machtig is en alle vormen van kompromat evenzeer beheerst als de Russische.
Thuisgekomen maakte ik een paar boterhammen, want de film en het nagesprek brachten ons tot na de gebruikelijke lunchtijd. Het NOS nieuws had weinig te melden, zoals steeds vaker. Feestelijk was het nieuws dat Curaçao mee mag doen aan de wereldkampioenschap voetbal. Daarna schakelde ik snel naar de BBC en zag de volgende website headline voorbijschuiven:
‘Things happen’ – Trump defends Saudi crown prince over Khashoggi killing
De Saudische kroonprins Mohammed bin Salman wist zogenaamd van niks en die fokking pratende pompoen zat daar een doelbewuste moord goed te praten. Vlak na het zien van een documentaire over het knechten van de internationale onderzoeksjournalistiek, zette ik de televisie uit. Ik smeerde nog een boterham en vervloekte die schijtprins en die schijnheilige oranje vetvlek.
Altijd journalistiek relevant
De openingsscène van Steal This Story, Please (2025) laat gelijk goed zien wat de New Yorkse onafhankelijke onderzoeksjournalist Amy Goodman (1957) in haar mars heeft. Volharding en kritische vragen voor de macht. Ze achtervolgt een adviseur van Trump bij een grote internationale klimaatconferentie, terwijl ze hem blijft bestoken met vragen.
In 1996 richt zij het journalistiek collectief, radioprogramma en platform Democracy Now! op, waarvan zij tot op heden het boegbeeld is. Ze begint haar journalistieke carrière al vroeg, wat serieus wordt als ze bij een radiostation gaat werken. Landelijk en internationaal maakt ze pas echt furore door haar verslaggeving over de onafhankelijkheidsbeweging in Oost-Timor, dat door Indonesië wordt bezet.
Met Allan Nairn, reporter voor The New Yorker, is ze in 1991 ter plaatse bij een enorm bloedbad dat het Indonesische leger aanricht bij een demonstratie. Ze krijgen beiden flinke klappen en Nairn wordt behoorlijk in elkaar gemept. Hierdoor krijgt deze onbekende kwestie opeens internationale aandacht. Pijnlijk nieuws voor de Verenigde Staten, want dat land heeft de training van het leger en de wapens verzorgd. Voor Goodman is het een keerpunt en een onvergetelijke gebeurtenis.
Vanaf dan controleert zij de macht door oog te hebben voor onrecht en te spreken met de mensen die betreft. Zo komt zij door een radiogesprek (in 1989) met schrijver en activist Ken Saro-Wiwa terecht in Nigeria, bij de Ogoni die strijden tegen de vervuiling en uitbuiting door Shell. Tijdens het interview bij Democracy Now! spreekt Saro-Wiwa al profetische woorden over zijn eigen dood. Hij wordt 10 november 1995 met drie kameraden opgehangen.
De film laat ondanks alle tijd en aandacht die naar haar journalistieke werk gaat ook Goodmans meer gewone leven zien, haar joodse familie en een uitstapje naar Oekraïne waar de achtergebleven familie door de nazi’s is vermoord.
Goodman (1957) won vele prijzen voor haar werk. Schuldig aan journalistiek is zij zeker. Toch is de indruk die ondanks dat enorme palmares blijft hangen, dat ze ook een gewoon aardig mens is. Een mooi en ontroerend portret.
En Democracy Now! blijft actueel.
Foto header: still uit The Six Billion Dollar Man, Stella Morris na het huwelijk met Assange in de Belmarsh gevangenis.
Geef een reactie