Twee jaar geleden schreef ik een stukje over Upload Cinema, een prachtig concept om internet video’s op het witte doek te vertonen. Langzamerhand heeft dat concept ook zijn potentie waargemaakt en zijn de programma’s intussen in 15 steden te zien. En als het lukt, gaat Upload Cinema in januari 2011 ook in Barcelona en Madrid van start.

De initiatiefnemers van Upload Cinema, Barbara de Wijn en Dagan Cohen, introduceerden op vrolijke wijze het programma, waarin opnieuw een Easter Egg verstopt zat, een video die niet in het rijtje thuis hoort. Vanwege het thema – Net echt – was dat dus extra moeilijk en werd door geen van de ongeveer 50 bezoekers geraden . De video’s zijn binnenkort terug te zien via de website van Upload Cinema, een aantal kun je bekijken via het weblog bij de tentoonstelling.

Indrukwekkende schilderijen

Nieuw was voor mij de vrijdagavond in het Van Gogh. Iedere vrijdag is het museum tot 22.00 uur open en heeft iets speciaals georganiseerd. Dus vanzelfsprekend ben ik ook na het Upload Cinema-programma even een rondje door het museum gelopen. Het is toch geweldig om de vaste collectie Van Gogh’s opnieuw te zien. Maar ook een snelle tonde door de tentoonstelling Illusie en werkelijkheid was zeer de moeite waard.

Het is indrukwekkend te zien hoe nauwgezet en bijna fotografisch de naturalistische schilders in de periode 1875-1918 te werk zijn gegaan. Ze zijn ook vaak imponerend door hun grootte. Dat levert dan wel vraag op of zij schilderden om te verbazen of te verwonderen, want het moralisme en de verontwaardiging – over armoede, uitbuiting en onrecht – druipen regelmatig van het schilderij.

Dat naturalisme heeft overigens ook bijzondere literatuur opgeleverd van met name Emile Zola en dat heeft weer geleid tot een schitterende speelfilm als La bête humaine (Jean Renoir, 1938). Andere tijden dus, maar wel fascinerend.

Schilderij van Fernand Pelez (1843-1913)

Om 20.45 meldde ik me bij het kleine zaaltje van het Leger des Heils op de Oudezijds Achterburgwal. De laatste stemmer verliet schichtig als een hoerenloper het gebouw en verdween in de rode gloed van de Wallen tussen toeristen en ander volk. De leden van het stembureau, die er de hele dag -met een pauze van 2,5 uur – aanwezig waren, en de drie stemmentellers die aan het stembureau waren toegewezen stelden zich vriendelijk aan elkaar voor.

Stipt 21.00 uur ging de deur dicht en en werden de twee stemkliko’s omgekieperd. Één voor de centrale stad en één voor het stadsdeel centrum. Voor de democratie moest je op of toch ten minste door de knieën. Na te hebben gekeken of de stem geldig was, maakten we stapel per lijst, per partij en per stembus. De uitkomst gaven we door aan de voorzitter van het stembureau, zodat die dat zo snel mogelijk kon doorgeven voor de voorlopige uitslag.

Stemverhouding

Tijdens het tellen van de ruim 400 uitgebrachte stemmen werden de verhoudingen tussen de partijen al redelijk snel duidelijk. De PvdA deed het zo slecht nog niet, VVD ook niet, maar D66, GroenLinks en ook Red Amsterdam deden het opmerkelijk goed in dit stembureau. De gemaakte stapels moesten hierna opnieuw worden geteld op voorkeurstemmen, wat dan ook gelijk de check was of er de eerste keer goed geteld was. Per kandidaat en het aantal voorkeurstemmen moest natuurlijk hetzelfde totaal aantal stemmen per lijst/partij opleveren.

Bij het tellen van de stadsdeelstemmen leek even een fout te zijn ontstaan, die na twee hertellingen werd opgehelderd. Voor de centrale stad leverde met name de lijst van GroenLinks een probleem op bij de twintigjarige vrouw die door de vermoeidheid opnieuw haar stapel op voorkeurstemmen moest tellen. Mijn collega avondteller werd geplaagd door de lijst van de PvdA. Die partij had – vanzelfsprekend in Amsterdam – het grootste aantal kandidaten op de lijst en bijna iedere kandidaat leek een voorkeurstem te hebben gehad. Slechts 1 ongeldige stem troffen we aan, van iemand die zijn voorkeur voor GroenLinks liefst viermaal met een rode stip wenste uit te drukken.

Nadat het tellen klaar was, moesten de voorzitter en de plaatsvervangend voorzitter (is er ook ja) van het stembureau nog een aardige checklijst doorwerken om tot het proces-verbaal en de officiële turflijst te komen. Het tellen was in anderhalf uur gedaan en nu moesten we wachten. Met bekertjes water, wat koekjes en de verhalen over de Wallen en de meisjes van de beheerder van de Leger des Heils die in de ‘security’ had gezeten. Alle leden en tellers moesten verschillende handtekeningen zetten en even helpen met het ontruimen van het stembureau.

De stemmen tilden we in witte verzegelde zakken in de achterbak van de auto van de voorzitter en groetten elkaar. Dan huiswaarts voor de nazit op televisie.

Uitslagen Amsterdam

Ik meld me bij een festivalbalie in de hal van het Centraal Station. Met een groepje van vijf mensen ga ik mee naar perron 1. Onderweg passeren we een behoedzaam wandelende man met hoofdtelefoon en iPod Touch in de hand. In een ruimte op het perron krijgen de instructies voor de tour krijgen en de iPod Touch met de videotour. Om de paar minuten worden we op pad gestuurd.

Je wordt geacht te wandelen als je foto’s op je scherm ziet, waarop met play-pijltjes de richting wordt aangegeven, stilstaan als er een video langskomt. “Één oog voor het scherm, één oog voor de wereld”, is de tekst die de vrouwenstem een aantal keer herhaalt. En: “Denk eraan, het is jouw wereld!” De hoofdtelefoon sluit het meeste omgevingsgeluid af.

Aan de wandel

De tocht voert van perron 1 naar de hal, roltrappen weer op, perron 1, weer afdalen naar de hal (oostzijde), langs de bagagekluizen, de gang in naar een ander perron, naar de pont en dan naar Noord het Overhoeks-terrein op en de voormalige bedrijfskantine van Shell in.

Maar er gebeurt intussen meer dan deze beschrijving suggereert. Je gaat bijvoorbeeld kijken of mensen het niet een beetje vreemd vinden dat je zo met die witte wonderoren en dat ding voor je snufferd rondloopt. Maar het lijkt niemand te interesseren. Ik heb nog even geprobeerd met eigen audiorecorder (op de iPhone) opnamen te maken, maar dat gaf ik al snel op. Wel maakte ik nog wat foto’s.

Videojournaals

Tijdens de tour wordt de wandeling onderbroeken door videojournaals. Vanuit een televisiestudio in NOS Journaal-stijl worden we geïnformeerd over onduidelijke meldingen van de uitbraak van een ziekte op en rond het Centraal Station. We krijgen updates van verslaggevers, interviews met een deskundige, de woordvoerder van de NS en met burgemeester Cohen. Zie ik daar nu weer iemand met een hesje van de nooddiensten lopen?

Is er een ziekte uitgebroken? Is het een virus? Is vast bedacht vanwege de Mexicaanse griep. Ja, wat zit er eigenlijk in al die bagagekluizen? Een mondkapje, je neemt het aan als onderdeel van de tour. Bij de pont staat een vrouw met een clipbord en een pen. Nee, nu even geen proefabonnement. Of ik haar even wil ‘huggen’. O ja hoor, en ook even tekenen, voor de iPod natuurlijk.

Op de pont kijken de tourlopers elkaar soms betekenisvol aan, we zitten in een samenzwering. Rode stickers rechts, blauwe stickers links op de pont. Grap op de pont: waarschuw de mede-tourloper dat er achter hem/haar iets gebeurt! Maak grote gebaren.

Vanaf de pont gaan we het Overhoeks-terrein op en de oude Shell-bedrijfskantine in. “Ben je bang in het donker?” In de spoelkeuken komt er een einde aan de videotour. Wat heb ik nu eigenlijk meegemaakt, vraag ik me af en stap door de deur. Ik wordt opgevangen door de actrice die ook in de video was te zien, die me vraagt of ik nog even langer mee wil doen.

Iets in uw mondhoek

Ze brengt me naar een geïmproviseerde wachtkamer met kamerschermen uit het ziekenhuis. Mijn voorgangers zitten er ook. Één voor één worden we door een zeer besliste assistente opgehaald. Staat ons een medische keuring te wachten?

Nee, met ferme tred brengt zij me naar een felverlichte set met twee camera’s waar de nieuwslezer uit de videojournaals zit. “U begrijpt dat ik u onder deze omstandigheden geen hand geef.” En we gaan ‘live’. Ik wordt voorgesteld als ooggetuige en beantwoordt – toch overrompeld – enkele vragen. Hoewel voorzichtig ga ik toch mee in het ‘mysterieuze ziekte’-verhaal. Ik zeg nog wel ‘als het zo is dat’, maar toch… Of ik nog fysiek contact heb gehad onderweg? Nee, zeg ik.

Ik wordt bedankt en er zit wat – ja daar – in mijn mondhoek. De assistente brengt mij naar een kamer, waar ik andere lopers aantref. Ze zitten naar een scherm te kijken waarop de nieuwslezer is te zien, wachtend op de volgende ooggetuige.

Wat heb ik gezegd? Ik heb trouwens wel fysiek contact gehad, met die griet bij de pont. En het was nog zo breed uitgemeten, “Zeg het hardop: Dit is mijn wereld”. Zat ik nu toch een beetje een fictief verhaal na te kletsen.

Met een paar tourlopers bekijk ik nog een paar interviews. Bij sommigen is geen enkele terughoudendheid om hele stellige oordelen te hebben: ja, het was chaos op het station, er was ongelofelijke paniek, vele mensen zijn ziek geworden enzovoort. Onthutsend toch hoe betrekkelijk eenvoudig je gemanipuleerd kunt worden.

Zaten we even in de door media vervormde wereld van Judith Hofland. Feit en fictie raakten in ieder geval in de kluts, zoals beloofd, en met open ogen stonken we erin.

Geestig is weer wel dat Geert, naar het zich laat aanzien, bij geen enkele fractie in het Europees Parlement gaat aansluiten. Dus gaan ze lekker met zijn vieren boe-roepen in Brussel, Nederland eerst! Dat zal opzien baren tussen de overige 781 leden. Het doet me denken aan mijn tijd op de landbouwschool in Alkmaar, waar een boerenzoon een sticker op zijn brommerhelm had geplakt met de tekst: Callantsoog onafhankelijk!

En terwijl de vier PVV-geuzen in Brussel dus helemaal niks voor mekaar gaan krijgen, strijken ze natuurlijk wel een fijne vergoeding op. Weg met die zakkenvullende bureaucraten? Eigen zak eerst? Of gaan ze het goede voorbeeld geven?

Europese verkiezingen
Treurig was het debat tussen de fractieleiders op de verkiezingsavond. Wat een chaos was dat. Hoewel al meerdere malen is gebleken dat de mondige Geert niet luistert naar argumenten in een debat, wordt dat vergeefs nog wel geprobeerd. Maar dat is dan ‘gewoon niet waar’, volgens Geert, of het is weer een voorbeeld van het cordon sanitaire. Of in de aanval: wij zijn nu de tweede partij van het land, moet uw regering niet eens aan aftreden gaan denken, mevrouw Hamer. Lekker debatteren, gaat nergens over.

Een paar ‘brave judoka’s die met een freefighter in de ring staan’, zo omschreef Bert Wagendorp het in zijn column in de Volkskrant (6 juni 2009). Wilde Geert hakt genadeloos in op de zwakke broeders in het debat. Dat Mariëtte Hamer het niet gaat trekken voor de PvdA is, vermoed ik, de juiste conclusie van Wagendorp. En dat debat blijft Haags gekakel, gaat niet over Europa.

Waar zou het wel over moeten gaan?
Misschien over de onhandelbare grootte van dat Europees Parlement. Te veel politici, te weinig politiek. Onder die titel schreef René Zwaap in 2004 een recensie over De stad der zienden van de Portugese schrijver José Saramago. Hierin wordt de parlementaire democratie ter discussie gesteld doordat het politiek systeem niet kan omgaan met 70 procent blanco stemmen.

Waar zou het dan wel over moeten gaan?
Misschien over de de Italiaanse uitgever van José Saramago. Uitgeverij Einaudi weigert een boek met politieke teksten van Saramago uit te geven, omdat hij kritisch is over Silvio Berlusconi. Het bedrijf is eigendom van dezelfde Berlusconi, van wie deze week langs Spaanse weg – El Pais, leve Europa! – een aantal boeiende, in eigen land gecensureerde foto’s van Berlusconi’s Villa Certosa te zien zijn.

”Ik heb censuur leren kennen tijdens de Portugese dictatuur, ik heb er onder geleden en ertegen gestreden, en niemand kan mij in een situatie van ogenschijnlijke democratische normaliteit vragen een werk te amputeren.” – reactie José Saramago

Waar zou het dan wel over moeten gaan?
Misschien over het feit dat er intussen ruim 60 jaar vrede en veiligheid is geboden in Europa, hoe deze koers te bewaren, of dat er dictaturen (13 onder de huidige 27 landen) zijn omgevallen, dat de Nederlandse handel enorm van de Europese eenwording heeft geprofiteerd.

Maar het mag ook best gaan over hoe Europa kan helpen zo’n cosmetisch opgewaardeerde smeerlap als Berlusconi een schop onder zijn reet te geven. Italië te verlossen van die ‘ziekelijke betovering door Berlusconi’, zoals Saramago zegt. Of over hoe eindelijk eens een einde komt aan die malle verhuizing – Brussel – Straatsburg – van het parlement. En zo meer… Europa is onontkoombaar. Perfect is het allemaal niet, dus aan de slag.

In dat licht is de PVV een randverschijnsel. En over dat ideaal van de vrijheid die Wilde Geert in zijn vaandel voert, kunnen we kort zijn: Geert regeert -  als een (lange) Stalin uit Venlo – zijn partij, Geert is een beweging. Jammer dat veel mensen denken dat hij echt iets te vertellen heeft. Hij zegt het tenminste? Wat zegt ie dan? Boe!

'En de NL media maar denken dat Wilders uniek is' @2525

Dank aan Twittervrienden @droombos (Berlusconi foto’s) en @2525 (Hier links de Amerikaanse islamhaat-pickup, klik voor een vergroting)

Vanuit het oudernetwerk van die school worden er verschillende thema’s aan de orde gesteld. Voor deze avond was Eddy de Bruyn uitgenodigd als gastspreker. De Bruyn is ontwikkelingspsycholoog en onderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam.

Vanuit die discipline is hij zich steeds meer gaan interesseren voor de evolutionaire psychologie, wat in dit Darwin-jaar een aardige bijkomstigheid is. Al jarenlang onderzoekt hij de verschillende soorten van gedrag bij jonge kinderen en adolescenten. Intussen is hij een belangrijke specialist geworden op het gebied van populariteit en pesten op middelbare scholen, met name havo en vwo.

“Waren ze niet zo jong, dan zouden alle pubers vieze oude mannetjes zijn.” (Kamagurka)

Pubers

Duidelijk is dat er tijdens de puberteit veel veranderd in het leven van tieners: een nieuwe school, nieuwe vrienden en vijanden, de seksualiteit, verhouding met ouders en volwassenen, geld, baantjes, drugs, uitzicht op een lonkende of een onzekere toekomst. Angsten, twijfels, experimenten en emoties, veelal in verhevigde vorm. En in deze periode spelen populariteit en pesten een belangrijke rol. Een ware achtbaan van gevoelens en gebeurtenissen die tot volwassenheid leidt. Althans voor de meesten onder ons.

“Puberteit is als verhuizen: het is een puinhoop, maar het is maar tijdelijk.” (Warren Thomas, Amerikaanse komiek)

Populariteit

Wanneer ben je nou populair? De omstandigheden kunnen verschillen, maar de populaire kinderen – jongens en meisjes – eigenen zich een bepaalde macht toe. Doordat ze er goed uitzien, de goede spullen hebben, veel durf tonen en een groot zelfvertrouwen hebben bijvoorbeeld. Wat ze meestal niet hebben, is een leergierige, ‘academische’ houding. Het net halen is stoerder dan de studiebol uithangen.

Populair blijven en die macht in een groep te behouden, is best hard werken, volgens De Bruyn. Dat betekent namelijk eigenlijk dat je steeds moet laten zien dat je het ‘mannetje’ bent. Door bijvoorbeeld net iets eerder en verder te gaan in het kenmerkende experimenteergedrag met seks of alcohol. Het afgelopen jaar deden zich bijvoorbeeld 13% meer gevallen van alcoholvergiftiging voor bij tieners, volgens cijfers van 60 ziekenhuizen.

Net als met dat comazuipen is seks ook op steeds jongere leeftijd een belangrijk middel om je een plek in de groep te verwerven. Extreem en risicozoekend gedrag hoort bij de puberteit. Pubers kunnen daarbij ook het gevoel hebben onoverwinnelijk te zijn.

Overigens kwam De Bruyn met een aardig voorbeeld dat de discussie over ‘het breezersletje’ in perspectief zet. Hij sprak ooit een vrouw die opgroeide in de jaren ’50 die toegaf ook ‘verkeer’ te hebben gehad met jongens, zij het dat het doel een bioscoopkaartje was.

Pesten

Uit De Bruyn’s onderzoek blijkt dat populaire kinderen vaak niet aardig worden gevonden. Maar ze hebben tegelijk genoeg invloed om de rest eronder te houden. Een vernederend duwtje op de trap hier en een valse opmerking daar. De groep is daarbij een goede geruchtenmachine, die de populaire puber hoog in het zadel houden. Top dog zijn, daar draait het om.

En dat is eigenlijk al een antwoord op de vraag: ben je populair omdat je pest, of pest je om populair te zijn? De populaire kinderen pesten dus het meest, hoewel ze dat niets eens bewust en rationeel hoeven te doen. De grens waar plagen overgaat in pesten is een grijs gebied. Wanneer het slachtoffer het als zodanig ervaart,  is het pesten? Mogelijk.

Ouders in verwarring

Is er onder de tieners sprake van geldingsdrang om die hoge status, onder deskundigen, zelfbenoemde experts, politici en bestuurders kun je ook spreken van een apenrots. En al die via de media verspreide standpunten komen op de ouders af. Dat signaleert ook socioloog Frank Furedi in zijn onlangs gehouden Kohnstammlezing met als titel ‘Ouders, weersta de beroepsopvoeders’. Opgroeien heet dan socialisatie en dat heeft grote veranderingen ondergaan.

De verantwoordelijkheid voor de opvoeding van kinderen is verschoven van ouders naar onderwijs, naar de school en de ‘beroepsopvoeders’. Is opvoeden nog het aanleren van normen of is het beheersing van probleemgedrag? De Bruyn kan de verwarring van ouders, formeel gewoon verantwoordelijk, wel begrijpen. Hij vindt dat het gedrag van pubers teveel wordt geproblematiseerd.

Geboeide ouders

Pesten op het werk bij de Explosieven Opruimingsdienst

De ouders in de zaal kwamen met veel reacties en vragen. Het is kennelijk een thema dat iedereen wel boeit. Van de pakweg 70 ouders in de zaal durfde er slechts één te bekennen dat zij gepest werd op school. Niemand stak zijn hand op bij de vraag: wie was er populair op de middelbare school. Ik realiseerde me trouwens achteraf dat niemand een verband legde met het eveneens reëele probleem van pesten op het werk.

Schoolbeleid

De school zelf zet op het gebied van anti-pest beleid een bureau in dat in de eerste en tweede klassen workshops geeft. Met acteurs worden pestscènes nagespeeld, waarbij juist wordt gewezen op de leerlingen die het laten gebeuren, deels meedoen en niet ingrijpen. Dat lijkt binnen deze school wel effectief, want met een goed mentorenbeleid is het aantal excessen minimaal te noemen. Daarentegen blijkt uit het verhaal van De Bruyn wel dat klikken over pesten not done is.

De andere workshop is geheel gericht op cyberpesten. De school heeft daarnaast twee medewerkers laten opleiden als media coach, die kinderen helpen bij het gebruik van en gedrag op internet. Maar dat pesten uit te bannen is, weigert De Bruyn aan te nemen. Veel voorbeelden van succesvol anti-pest beleid kent hij niet.

We kunnen de kinderen zelf niet veranderen, zegt hij, maar wel hun gedrag of de groep waarbinnen zij functioneren. En met de meeste pubers gaat het gelukkig goed. In zijn ogen zijn de ongemeen fijnzinnige voelhorens van pubers voor verschillen, voor het opmerken van ‘anders-zijn’ van alle tijden. Die zullen aanleiding blijven voor het zoeken naar een plek hoog op de apenrots.