Volgens architectuur historicus Max Cramer was Wijdeveld behalve architect ook een groot acteur. Hij kon met grote gebaren enorme betogen afsteken, waarbij hij de toehoorders meenam in een groot verhaal. Zijn opleiding als architect voltooide hij vanaf 1900 bij P.J.H. Cuypers (Rijksmuseum, Centraal Station Amsterdam).

Het was een man die durfde te dromen. In tegenstelling tot het semi-wetenschappelijke modernisme had hij een meer romantische kijk op de architectuur. Hij was betrokken bij de Amsterdamse School, propageerde dat via het tijdschrift Wendingen (1918) en was vriend en fan van de Amerikaanse architect Frank Lloyd Wright. In Wendingen gebruikte hij – ook graficus – als eerste de schreefloze letter, de soort letter dus die voor internet onmisbaar is – dit is er één.

Villa de Wachter

Wijdeveld was een vriend van de familie Langelaan. Cornelia Langelaan, dochter van de gefortuneerde Adriaan Stoop, gaf de opdracht aan Wijdeveld, die ook het interieur en de inrichting (meubels en lampen) verzorgde. Deze Cornelia – Cor – was een bijzondere vrouw, want bijvoorbeeld in die dagen al een hartstochtelijk pleitbezorger van het Montessori onderwijs.

‘Opa Stoop’, een kundig en ambitieus mijningenieur, stichtte in 1887 op Java de Dordtsche Petroleum Maatschappij en bracht deze familieonderneming tot grote bloei. Zeker nadat het bedrijf was overgenomen door de ‘Koninklijke Olie’ was hij een welgesteld man. Een tweede terrein van actie vond hij vervolgens in Beieren, waar een mineraalwaterbron, aangeboord op zoek naar olie, de basis werd voor het kuuroord Bad Wiessee. Daarnaast ontwikkelde Stoop zich tot weldoener, die velen in zijn voorspoed liet delen. Zo stichtte hij ondermeer het Stoop’s Bad in Haarlem en de Bloemendaalse Schoolvereniging en financierde hij talloze andere initiatieven. (Bron: website Stoop-Van Deventer)

Creatieve familie

De familie Wijdeveld is een creatieve familie gebleken. Wolfgang Wijdeveld, de zoon van Hendrik, was componist. En verschillende kleinkinderen van Wolfgang zijn beeldend kunstenaar. Vandaar er deze dag naast het bekijken van de villa en maquettes van ontwerpen ook muziek was te horen en er grafiek en schilderijen te zien waren.

Bijzonder was om de compositie Taliesin uit 1948 van Wolfgang Wijdeveld te horen. Getipt door zijn twee dochters heeft de sopraan Julia Bronkhorst het initiatief genomen om dit werk uit te voeren. Taliesin was het zomerhuis van Frank Lloyd Wright, waarmee deze zijn ideeën over organische architectuur verder probeerde te ontwikkelen.

Villa in de oorlog

De familie Langelaan verkocht de villa rond 1950. Van Corretje Guldemond-Langelaan, Johanneke’s moeder, heb ik wel een goed verhaal – op deze 5e mei – gehoord over de villa en de bewoners tijdens de oorlog. Namelijk dat er is getennist met ingekwartierde Duitse soldaten, terwijl er verschillende onderduikers in het huis aanwezig waren.

Een bijzondere dag was het. En bijzonder spijtig dat Cor er niet bij kon zijn. De foto’s heb ik haar wel laten zien.

Twee jaar geleden schreef ik een stukje over Upload Cinema, een prachtig concept om internet video’s op het witte doek te vertonen. Langzamerhand heeft dat concept ook zijn potentie waargemaakt en zijn de programma’s intussen in 15 steden te zien. En als het lukt, gaat Upload Cinema in januari 2011 ook in Barcelona en Madrid van start.

De initiatiefnemers van Upload Cinema, Barbara de Wijn en Dagan Cohen, introduceerden op vrolijke wijze het programma, waarin opnieuw een Easter Egg verstopt zat, een video die niet in het rijtje thuis hoort. Vanwege het thema – Net echt – was dat dus extra moeilijk en werd door geen van de ongeveer 50 bezoekers geraden . De video’s zijn binnenkort terug te zien via de website van Upload Cinema, een aantal kun je bekijken via het weblog bij de tentoonstelling.

Indrukwekkende schilderijen

Nieuw was voor mij de vrijdagavond in het Van Gogh. Iedere vrijdag is het museum tot 22.00 uur open en heeft iets speciaals georganiseerd. Dus vanzelfsprekend ben ik ook na het Upload Cinema-programma even een rondje door het museum gelopen. Het is toch geweldig om de vaste collectie Van Gogh’s opnieuw te zien. Maar ook een snelle tonde door de tentoonstelling Illusie en werkelijkheid was zeer de moeite waard.

Het is indrukwekkend te zien hoe nauwgezet en bijna fotografisch de naturalistische schilders in de periode 1875-1918 te werk zijn gegaan. Ze zijn ook vaak imponerend door hun grootte. Dat levert dan wel vraag op of zij schilderden om te verbazen of te verwonderen, want het moralisme en de verontwaardiging – over armoede, uitbuiting en onrecht – druipen regelmatig van het schilderij.

Dat naturalisme heeft overigens ook bijzondere literatuur opgeleverd van met name Emile Zola en dat heeft weer geleid tot een schitterende speelfilm als La bête humaine (Jean Renoir, 1938). Andere tijden dus, maar wel fascinerend.

Schilderij van Fernand Pelez (1843-1913)

Om 20.45 meldde ik me bij het kleine zaaltje van het Leger des Heils op de Oudezijds Achterburgwal. De laatste stemmer verliet schichtig als een hoerenloper het gebouw en verdween in de rode gloed van de Wallen tussen toeristen en ander volk. De leden van het stembureau, die er de hele dag -met een pauze van 2,5 uur – aanwezig waren, en de drie stemmentellers die aan het stembureau waren toegewezen stelden zich vriendelijk aan elkaar voor.

Stipt 21.00 uur ging de deur dicht en en werden de twee stemkliko’s omgekieperd. Één voor de centrale stad en één voor het stadsdeel centrum. Voor de democratie moest je op of toch ten minste door de knieën. Na te hebben gekeken of de stem geldig was, maakten we stapel per lijst, per partij en per stembus. De uitkomst gaven we door aan de voorzitter van het stembureau, zodat die dat zo snel mogelijk kon doorgeven voor de voorlopige uitslag.

Stemverhouding

Tijdens het tellen van de ruim 400 uitgebrachte stemmen werden de verhoudingen tussen de partijen al redelijk snel duidelijk. De PvdA deed het zo slecht nog niet, VVD ook niet, maar D66, GroenLinks en ook Red Amsterdam deden het opmerkelijk goed in dit stembureau. De gemaakte stapels moesten hierna opnieuw worden geteld op voorkeurstemmen, wat dan ook gelijk de check was of er de eerste keer goed geteld was. Per kandidaat en het aantal voorkeurstemmen moest natuurlijk hetzelfde totaal aantal stemmen per lijst/partij opleveren.

Bij het tellen van de stadsdeelstemmen leek even een fout te zijn ontstaan, die na twee hertellingen werd opgehelderd. Voor de centrale stad leverde met name de lijst van GroenLinks een probleem op bij de twintigjarige vrouw die door de vermoeidheid opnieuw haar stapel op voorkeurstemmen moest tellen. Mijn collega avondteller werd geplaagd door de lijst van de PvdA. Die partij had – vanzelfsprekend in Amsterdam – het grootste aantal kandidaten op de lijst en bijna iedere kandidaat leek een voorkeurstem te hebben gehad. Slechts 1 ongeldige stem troffen we aan, van iemand die zijn voorkeur voor GroenLinks liefst viermaal met een rode stip wenste uit te drukken.

Nadat het tellen klaar was, moesten de voorzitter en de plaatsvervangend voorzitter (is er ook ja) van het stembureau nog een aardige checklijst doorwerken om tot het proces-verbaal en de officiële turflijst te komen. Het tellen was in anderhalf uur gedaan en nu moesten we wachten. Met bekertjes water, wat koekjes en de verhalen over de Wallen en de meisjes van de beheerder van de Leger des Heils die in de ‘security’ had gezeten. Alle leden en tellers moesten verschillende handtekeningen zetten en even helpen met het ontruimen van het stembureau.

De stemmen tilden we in witte verzegelde zakken in de achterbak van de auto van de voorzitter en groetten elkaar. Dan huiswaarts voor de nazit op televisie.

Uitslagen Amsterdam

Ik meld me bij een festivalbalie in de hal van het Centraal Station. Met een groepje van vijf mensen ga ik mee naar perron 1. Onderweg passeren we een behoedzaam wandelende man met hoofdtelefoon en iPod Touch in de hand. In een ruimte op het perron krijgen de instructies voor de tour krijgen en de iPod Touch met de videotour. Om de paar minuten worden we op pad gestuurd.

Je wordt geacht te wandelen als je foto’s op je scherm ziet, waarop met play-pijltjes de richting wordt aangegeven, stilstaan als er een video langskomt. “Één oog voor het scherm, één oog voor de wereld”, is de tekst die de vrouwenstem een aantal keer herhaalt. En: “Denk eraan, het is jouw wereld!” De hoofdtelefoon sluit het meeste omgevingsgeluid af.

Aan de wandel

De tocht voert van perron 1 naar de hal, roltrappen weer op, perron 1, weer afdalen naar de hal (oostzijde), langs de bagagekluizen, de gang in naar een ander perron, naar de pont en dan naar Noord het Overhoeks-terrein op en de voormalige bedrijfskantine van Shell in.

Maar er gebeurt intussen meer dan deze beschrijving suggereert. Je gaat bijvoorbeeld kijken of mensen het niet een beetje vreemd vinden dat je zo met die witte wonderoren en dat ding voor je snufferd rondloopt. Maar het lijkt niemand te interesseren. Ik heb nog even geprobeerd met eigen audiorecorder (op de iPhone) opnamen te maken, maar dat gaf ik al snel op. Wel maakte ik nog wat foto’s.

[nggallery id=5]

Videojournaals

Tijdens de tour wordt de wandeling onderbroeken door videojournaals. Vanuit een televisiestudio in NOS Journaal-stijl worden we geïnformeerd over onduidelijke meldingen van de uitbraak van een ziekte op en rond het Centraal Station. We krijgen updates van verslaggevers, interviews met een deskundige, de woordvoerder van de NS en met burgemeester Cohen. Zie ik daar nu weer iemand met een hesje van de nooddiensten lopen?

Is er een ziekte uitgebroken? Is het een virus? Is vast bedacht vanwege de Mexicaanse griep. Ja, wat zit er eigenlijk in al die bagagekluizen? Een mondkapje, je neemt het aan als onderdeel van de tour. Bij de pont staat een vrouw met een clipbord en een pen. Nee, nu even geen proefabonnement. Of ik haar even wil ‘huggen’. O ja hoor, en ook even tekenen, voor de iPod natuurlijk.

Op de pont kijken de tourlopers elkaar soms betekenisvol aan, we zitten in een samenzwering. Rode stickers rechts, blauwe stickers links op de pont. Grap op de pont: waarschuw de mede-tourloper dat er achter hem/haar iets gebeurt! Maak grote gebaren.

Vanaf de pont gaan we het Overhoeks-terrein op en de oude Shell-bedrijfskantine in. “Ben je bang in het donker?” In de spoelkeuken komt er een einde aan de videotour. Wat heb ik nu eigenlijk meegemaakt, vraag ik me af en stap door de deur. Ik wordt opgevangen door de actrice die ook in de video was te zien, die me vraagt of ik nog even langer mee wil doen.

Iets in uw mondhoek

Ze brengt me naar een geïmproviseerde wachtkamer met kamerschermen uit het ziekenhuis. Mijn voorgangers zitten er ook. Één voor één worden we door een zeer besliste assistente opgehaald. Staat ons een medische keuring te wachten?

Nee, met ferme tred brengt zij me naar een felverlichte set met twee camera’s waar de nieuwslezer uit de videojournaals zit. “U begrijpt dat ik u onder deze omstandigheden geen hand geef.” En we gaan ‘live’. Ik wordt voorgesteld als ooggetuige en beantwoordt – toch overrompeld – enkele vragen. Hoewel voorzichtig ga ik toch mee in het ‘mysterieuze ziekte’-verhaal. Ik zeg nog wel ‘als het zo is dat’, maar toch… Of ik nog fysiek contact heb gehad onderweg? Nee, zeg ik.

Ik wordt bedankt en er zit wat – ja daar – in mijn mondhoek. De assistente brengt mij naar een kamer, waar ik andere lopers aantref. Ze zitten naar een scherm te kijken waarop de nieuwslezer is te zien, wachtend op de volgende ooggetuige.

Wat heb ik gezegd? Ik heb trouwens wel fysiek contact gehad, met die griet bij de pont. En het was nog zo breed uitgemeten, “Zeg het hardop: Dit is mijn wereld”. Zat ik nu toch een beetje een fictief verhaal na te kletsen.

Met een paar tourlopers bekijk ik nog een paar interviews. Bij sommigen is geen enkele terughoudendheid om hele stellige oordelen te hebben: ja, het was chaos op het station, er was ongelofelijke paniek, vele mensen zijn ziek geworden enzovoort. Onthutsend toch hoe betrekkelijk eenvoudig je gemanipuleerd kunt worden.

Zaten we even in de door media vervormde wereld van Judith Hofland. Feit en fictie raakten in ieder geval in de kluts, zoals beloofd, en met open ogen stonken we erin.

Geestig is weer wel dat Geert, naar het zich laat aanzien, bij geen enkele fractie in het Europees Parlement gaat aansluiten. Dus gaan ze lekker met zijn vieren boe-roepen in Brussel, Nederland eerst! Dat zal opzien baren tussen de overige 781 leden. Het doet me denken aan mijn tijd op de landbouwschool in Alkmaar, waar een boerenzoon een sticker op zijn brommerhelm had geplakt met de tekst: Callantsoog onafhankelijk!

En terwijl de vier PVV-geuzen in Brussel dus helemaal niks voor mekaar gaan krijgen, strijken ze natuurlijk wel een fijne vergoeding op. Weg met die zakkenvullende bureaucraten? Eigen zak eerst? Of gaan ze het goede voorbeeld geven?

Europese verkiezingen
Treurig was het debat tussen de fractieleiders op de verkiezingsavond. Wat een chaos was dat. Hoewel al meerdere malen is gebleken dat de mondige Geert niet luistert naar argumenten in een debat, wordt dat vergeefs nog wel geprobeerd. Maar dat is dan ‘gewoon niet waar’, volgens Geert, of het is weer een voorbeeld van het cordon sanitaire. Of in de aanval: wij zijn nu de tweede partij van het land, moet uw regering niet eens aan aftreden gaan denken, mevrouw Hamer. Lekker debatteren, gaat nergens over.

Een paar ‘brave judoka’s die met een freefighter in de ring staan’, zo omschreef Bert Wagendorp het in zijn column in de Volkskrant (6 juni 2009). Wilde Geert hakt genadeloos in op de zwakke broeders in het debat. Dat Mariëtte Hamer het niet gaat trekken voor de PvdA is, vermoed ik, de juiste conclusie van Wagendorp. En dat debat blijft Haags gekakel, gaat niet over Europa.

Waar zou het wel over moeten gaan?
Misschien over de onhandelbare grootte van dat Europees Parlement. Te veel politici, te weinig politiek. Onder die titel schreef René Zwaap in 2004 een recensie over De stad der zienden van de Portugese schrijver José Saramago. Hierin wordt de parlementaire democratie ter discussie gesteld doordat het politiek systeem niet kan omgaan met 70 procent blanco stemmen.

Waar zou het dan wel over moeten gaan?
Misschien over de de Italiaanse uitgever van José Saramago. Uitgeverij Einaudi weigert een boek met politieke teksten van Saramago uit te geven, omdat hij kritisch is over Silvio Berlusconi. Het bedrijf is eigendom van dezelfde Berlusconi, van wie deze week langs Spaanse weg – El Pais, leve Europa! – een aantal boeiende, in eigen land gecensureerde foto’s van Berlusconi’s Villa Certosa te zien zijn.

”Ik heb censuur leren kennen tijdens de Portugese dictatuur, ik heb er onder geleden en ertegen gestreden, en niemand kan mij in een situatie van ogenschijnlijke democratische normaliteit vragen een werk te amputeren.” – reactie José Saramago

Waar zou het dan wel over moeten gaan?
Misschien over het feit dat er intussen ruim 60 jaar vrede en veiligheid is geboden in Europa, hoe deze koers te bewaren, of dat er dictaturen (13 onder de huidige 27 landen) zijn omgevallen, dat de Nederlandse handel enorm van de Europese eenwording heeft geprofiteerd.

Maar het mag ook best gaan over hoe Europa kan helpen zo’n cosmetisch opgewaardeerde smeerlap als Berlusconi een schop onder zijn reet te geven. Italië te verlossen van die ‘ziekelijke betovering door Berlusconi’, zoals Saramago zegt. Of over hoe eindelijk eens een einde komt aan die malle verhuizing – Brussel – Straatsburg – van het parlement. En zo meer… Europa is onontkoombaar. Perfect is het allemaal niet, dus aan de slag.

In dat licht is de PVV een randverschijnsel. En over dat ideaal van de vrijheid die Wilde Geert in zijn vaandel voert, kunnen we kort zijn: Geert regeert -  als een (lange) Stalin uit Venlo – zijn partij, Geert is een beweging. Jammer dat veel mensen denken dat hij echt iets te vertellen heeft. Hij zegt het tenminste? Wat zegt ie dan? Boe!

'En de NL media maar denken dat Wilders uniek is' @2525

Dank aan Twittervrienden @droombos (Berlusconi foto’s) en @2525 (Hier links de Amerikaanse islamhaat-pickup, klik voor een vergroting)