Kokou in zijn atelier

Hulp aan arme landen of steun aan goede doelen vinden veel mensen kennelijk belangrijk. Dat mag je wel opmaken uit de 2,9 miljard euro die het Centraal Bureau Fondsenwerving (CBF) opvoert als reserves en fondsen in 2010. Maar het blijft ook enigszins abstract, want je geeft aan een organisatie die de poet vervolgens verdeeld. Als het goed is tenminste, gezien het recente gedoe rondom Pink Ribbon die jarenlang  wel erg veel reserves bleek te bezitten. Kiva.org probeert het met een persoonlijker aanpak.

Afgelopen vrijdag was ik bij een kleine reünie van oud-Rialto medewerkers, ‘mijn/ons woensdagploegje’. Dat was erg leuk en – zoals dat gaat – eigenlijk gelijk weer vertrouwd. Lekker bijgepraat, persoonlijke beslommeringen en drama’s doorgenomen, beetje eten, zuipen en lachen, nou, prima dus. En tweemaal kwam ‘onze Vince’ met het verhaal over Kiva.

Ben ik eens gaan bekijken op Kiva.org. Het is een online concept van directe microleningen aan echte mensen, individueel of groepen. Het gaat om mensen die met een kleine lening van één tot een paar honderd dollar geholpen kunnen worden om gereedschap of inventaris te vergaren voor hun werk of handeltje. Van winkels tot werkplaatsen, veel in de landbouw, de voedsel en retail hoek.

Intussen staan er verspreid over de continenten zo’n 3500 aanvragen voor een lening open. Het minimum bedrag om te lenen is $25 en het aflossen gaat in 98% van leningen goed. Vandaar dat Kiva je aanmoedigt om na terugbetaling opnieuw te lenen.

Kokou de kleermaker

Een aardig voorbeeld is dat van Kokou in Togo, die met een lening van $700 geholpen is en met een naai- en een afwerkingsmachine zijn winkel kan drijven. Dat is €528, dat hij in 12 maanden terugbetaalde. De website van Kiva is helder, geeft prima informatie, betalingen gaan via PayPal. Voor het aflossen van een project kun je je zelfs abonneren op een RSS-feed.

Grappig is ook dat de leninggevers ook weer communities vormen. Er zijn landenteams, stedengroepen, een keur aan christenlijke groepen, dus is er een groep Atheïsten. Een homo en lesbo-groep ontbreekt ook niet, en wat The Church of the Flying Spaghetti Monster precies verbindt, is mij niet duidelijk. De groep uit Texas laat geen twijfel over de ambities: Texas does it bigger!

Kiva is niet geregistreerd bij CBF. Zal wel beleid zijn, internationaal, doen ze niet. Wel interessant trouwens om die CBF-website ook eens te bekijken, zie je dat in 2010 er meer geld is voor het Leger des Heils dan voor KWF Kankerbestrijding.

Nu eerst maar op zoek naar een mooi project op Kiva.

Kijk op Kiva.org

De jaarlijkse thema-avond van het oudernetwerk van de school stelde in samenwerking met de filosofie docenten en leerlingen deze leerzame avond samen. Het valt niet toevallig samen met de Maand van de Filosofie, die dit jaar het echte leven tot onderwerp heeft.

Zo’n tien leerlingen zorgden voor een korte, flitsende voorstelling over hun verhalen en verhouding met Facebook, waarbij ‘volgen’ en ‘Vind ik leuk’ op verschillende manieren langskwamen en betekenis kregen. Voor de ouders en leerlingen vervolgens in groepen in gesprek gingen, haalde docent Philippe Boekstal in het kader van het ‘echt-niet echte’ leven de film The Matrix aan. Aardig voorbeeld, omdat daarin de echte wereld een verschrikking is en de gesimuleerde wereld juist ‘mooi’ is.

“Is een Facebook-vriendschap minder echt dan een ‘ouderwetse’ vriendschap? Maakt het iets uit als je in een computergame tientallen mensen doodschiet? Wat betekent de steeds groter wordende hoeveelheid informatie die we binnenkrijgen voor onze ervaring? En: Wat is nu eigenlijk het echte leven?” – tekst uitnodiging

Socratisch gesprek

In de tien groepen werden de gesprekken gevoerd met behulp van de Socratische methode. Gesprekken hebben daar een gespreksleider bij en in ons geval was dat docent Yoram Stein. Hij legde het Socratisch gesprek uit als ‘een gezamenlijke zoektocht naar de waarheid door reflectie’. Dus niet door het aanhalen van onderzoeken of door discussie te voeren, maar door aandachtig naar alle deelnemers te luisteren.

Deelnemers stelden hun eigen onderzoeksvraag en in de groep werd besloten welke vraag te gaan behandelen. Dat leverde diverse vragen op, zoals: Waarom vinden we echt zo belangrijk? In onze groep werd het de vraag: Is er nog wel een keuze om wel of niet aan bijvoorbeeld Facebook mee te doen?

In eerste instantie ging het gesprek richting de onontkoombaarheid van het meedoen aan de social media golf. Grappig genoeg kwam het tegengeluid juist van een leerling, die dan wel een Facebook-pagina had, maar er niets meer mee deed. Het generatieverschil speelde overigens wel mee. Er waren een aantal ouders die niet op dit soort websites zijn te vinden en dat ook niet van plan zijn.

Virtuele vrienden

Dat er mogelijk niet aan de virtuele vriendennetwerken te ontsnappen zou zijn, werd ook geweten aan groepsdruk of identiteit. Als al je ‘echte’ vrienden op Facebook zitten, kun je niet achterblijven. En als je Facebook-pagina deel is geworden van je virtuele identiteit neem je er ook moeilijk afscheid van.

Ook werd opgemerkt dat er een verschil kan zijn tussen het zakelijk gebruik (LinkedIn) en privé gebruik, wat intussen bij Facebook volgens mij helemaal door elkaar loopt. En bellen, sms’sen en email zijn dat dat geen social media? Vrienden alleen online ontmoeten, werd door iedereen niet gewaardeerd als echte vriendschap. Uiteindelijk bleek toch dat er dus ook zonder Facebook nog best leven is, maar zonder internet wordt het wel erg moeilijk.

Huilie-huilie is nog nog niet opgenomen in de eerste druk van De woorden van Wilders, maar dat gaat vast nog gebeuren. Van ‘afschaffen’ tot ‘zat’ gaat het nu, maar Kuitenbrouwer stelt in zijn dankwoord dat het boek dikker zou zijn geweest als hij niet met zijn uitgever had beslist tot het vervroegen van de uitgave. De val van kabinet Balkenende gaf daartoe de aanleiding.

“Een succesvolle politicus is een succesvolle taalgebruiker”, schrijft Kuitenbrouwer. In die zin heeft Wilders in ieder geval succes, want alle media hengelen naar quotes (fijne uitspraken en one-liners) en hij is een kijkcijferkanon op televisie. Of wat hij zegt nu klopt of haalbaar is, maakt niet uit. lijkt wel, Wilders komt er meestal mee weg. Dat maakt het dus interessant. Maar ook sommige taalvondsten zijn bijzonder geestig, zoals het ‘Anatolisch korfballen’ (is links-gesubsidieerd, dus afschaffen, al bestaat het niet) of de ‘heimweeschotel’ (de paraboolontvanger gemonteerd op de balkons van sommige Nederlandse buurten).

De bedoeling van Nederland

Opvallend in Wilders’ taalgebruik zijn de ‘oude’ woorden en begrippen, Kuitenbrouwer vat het samen als Swiebertje- taal, met woorden als [het kanbinet] moet ‘zijn biezen pakken’, is ‘geen knip voor de neus waard’ of iets of iemand kan ‘de rambam krijgen’. Knettergek en ‘het zal mij worst zijn’ passen ook in dit rijtje. Na de formatie van het gedoogkabinet leek het me even Wilders (met bv. huilie-huilie) zijn toon veranderde, maar volgens Kuitenbrouwer via Twitter gaan “dat krenkende en dat oubo idioom als vanouds samen”.

Lezing van zijn boek bevestigt dat beeld inderdaad. Wilders is daarnaast sterk in retorica. Hij spreekt in zo veel mogelijk in hoofdzinnen en gebruikt bepaalde lidwoorden, en dat allemaal in de overtreffende trap (metaforte). Dat maakt zijn taal een stuk krachtiger dan dat van nuancerende uitspraken van andere politici. Dus: De islamisering, waar de meerderheid van Nederland tegen is, is een tsunami of het paard van Troje.

En daarmee komen we op een belangrijk onderdeel van zijn tactiek: framing. Het is een manier om om van immigranten ‘gelukszoekers’ of uitvreters te maken. Islamisering is een centraal begrip, maar ook ‘subsidie-is-roof’ (subsidie is altijd links, net als ‘de grachtengordel’), ‘het dhimmi-frame’ en het ‘blauwdruk-Nederland-frame’ noemt Kuitenbrouwer. Dat laatste heb ik zelf altijd volkomen idioot gevonden, want Nederland heeft in de ogen van Wilders een bedoeling, Maar wat die bedoeling nou is, daar komen we niet achter. Misschien dat Henk en Ingrid dat nog eens kunnen uitleggen.

De aap en de nootjes

Waar ook moeilijk achter is te komen, is de Nieuwspoort-code. Dat ondervond Joris Luyendijk, die in opdracht van perscentrum Nieuwspoort rapporteur mocht zijn van politiek-publicitair complex dat het Binnenhof heet, of politiek Den Haag. Vanwege zijn opleiding als antropoloog besloot hij tijdens zijn rapporteurschap in september 2010 ook zo te werk te gaan.

De stammen die hij vervolgens onder de loep heeft genomen, zijn achtereenvolgens de lobbyisten, de politici, de voorlichters en de journalisten. En allen hebben te maken met de Nieuwspoort-code, min of meer gevat in de titel: Je hebt het niet van mij, maar… In het perscentrum, waar lidmaatschap vereist is, kunnen deze Haagse stammen samenkomen zonder dat hun gesprekken onmiddellijk aan de openbaarheid worden prijsgegeven. Maar ja, er moet wel iedere dag kopij zijn, een quote en ook een politiek plan worden gelanceerd. Wat is de snelste weg naar Pauw & Witteman?

In het verslag van Luyendijk komt dan ook het beeld naar voren van de professionele wurggreep waarin deze stammen elkaar houden. Als de code wordt geschonden, krijg je straf. Het zorgt ervoor dat best handig is te weten welke stagiaire door wie is bestegen, want daar kan weer een informatieve of tactische slag mee worden geslagen. Of je kan als voorlichter, lobbyist of politicus iets in de week leggen bij een journalist.

De opmerking van Luyendijk, die Nederland in het kader van de missie in Kunduz onlangs het aapje van Amerika noemde, is een gedachte die vrijwel direct voort lijkt te komen uit zijn verslag. Brave aapjes krijgen nootjes. En zo gaat het, om begrijpelijke redenen, ook rondom het Binnenhof. Een journalist wil een goed verhaal, de lobbyist aandacht voor zijn zaak, de voorlichter een sterk profiel voor zijn partij en de politicus wil zijn voorstel erdoor krijgen. Soms ben je het aapje, soms kan je nootjes uitdelen.

De verstrengeling is enorm en dat tekent Luyendijk bijvoorbeeld op uit de mond van de relatieve nieuweling, Job Cohen, fractievoorzitter van de PvdA. Een voormalig voorlichter uit die partij heeft het er soms ook moeilijk mee, maar zegt: Dont’t hate the player. Hate the game.

Enorme verstrengeling

Verstrengeling is er ook in de rol binnen het spel. Zo is de voormalig voorlichter nu lobbyist, maar zijn ook andere overstapjes gebruikelijk. Voorlichter wordt politicus, politicus wordt lobbyist, lobbyist wordt voorlichter, journalist wordt politicus. Maar vooral in de rol van politicus ben je niet te benijden, want in dit spel gaat veel energie zitten en er moeten flinke dossiers worden bijgehouden.

Dat is toch ook wel iets dat zorgelijk is. Laten we er van uitgaan dat zij hun werk goed willen doen, die politici van ons, hoe komen zij aan betrouwbare informatie met anderhalve medewerker en een stagiaire? Ooit had GroenLinks een voorstel voor een Parlementair Bureau dat hen zou moeten gaan ondersteunen. Het is er niet, zoals het er in de Verenigde Staten bijvoorbeeld wel is.

Daar heeft iedereen toegang tot onafhankelijke en gedegen achtergronden bij politieke kwesties via Open CRS – Congressional Research Reports for the People. Mogelijk had dergelijke informatie GroenLinks kunnen behoeden voor dat dwaze besluit een ‘civiele missie’ naar Kunduz te steunen, ‘buitenlandpolitiek bedrijven vanuit idealistische motieven’ heet dat in de woorden van Jolande Sap. Zeventig procent van het bedoelde volk is tegen. Al zegt dat weinig, dat stemt ook voor de woorden van Wilders.

Ook zo’n zin in Anatolisch korfballen?

Met de opkomst van de rechts-populisten in de politiek van vrijwel alle Europese landen, is het goed om een tegengeluid te horen. Traditioneel zou dat moeten komen van linkse partijen en waar dat in de Nederlandse politiek gebeurt, lijkt het vooralsnog geen soelaas te bieden tegen de populariteit van iemand als Wilders. Indrukwekkend was het om kennis te nemen van de laatste openbare lezing van de Britse historicus Tony Judt. Een begin van een antwoord?

In twee uitzendingen van Tegenlicht (20 september en 11 oktober 2010) werd de laatste openbare lezing van historicus Tony Judt als leidraad gebruikt om zijn oproep tot het behoud van de sociaal democratie te illustreren. In de reeks ‘De aanval op Europa’ maken de uitzendingen van Tegenlicht duidelijk dat de verworvenheden daarvan zwaar onder druk zijn komen te staan. Tot voor kort vanzelfsprekende waarden, zoals solidariteit en tolerantie, worden meer en meer naar de vuilnisbak van de geschiedenis verwezen.

De marsroute van de rechts-populisten is duidelijk: schoppen tegen de overheid, tegen de elite, tegen de rechtsstaat, tegen immigratie en links in de democratie. Ze mobiliseren hun kiezers op basis van verdachtmakingen, ontevredenheid, rancune, leugens en valse beloften. Kijk maar naar Geert Wilders, die de Koran wil verbieden, Europa wil afschaffen of de nationaliteit wil afnemen van criminele Marokkanen en dan wil uitzetten. Het druist in tegen zowel bestaande Nederlandse wetgeving als tegen internationale verdragen, zoals de Europese Rechten van de Rechten van de Mens. En ook (internationaal) politiek gesproken zijn het onzinnige uitspraken of wensen.

Wilders en fascisme

Je mag alles zeggen in Nederland, maar wee je gebeente als je de kiezers van Wilders domoren of mafketels noemt. Dan ben je aan het demoniseren. Je hoeft ook niet te zeggen dat ze gek zijn, maar dat ze zich gek hebben laten maken, is wel aannemelijk geworden. Wilders wordt daarnaast met het fascisme in verband gebracht. Vorige week nog door Ramsey Nasr, de dichters des vaderland, in zijn gedicht ‘Mijn nieuwe vaderland’.

Ik eer de leiders van mijn land.
Hun vlekkeloos parcours
leert mij wat macht vóór al verlangt:
’t geweten van een hoer.
Ik eer mijn leiders hemelhoog
en ’t hoogst zit een fascist
die u en mij zolang gedoogt –
zolang als hij beslist.

Maar of Wilders een volwaardig fascist is, is nog de vraag. Dat er wel parallellen zijn, werd vandaag in de Volkskrant duidelijk uiteengezet door filosoof Rob Riemen. Hij bekijkt de zaak vanuit het standpunt van het fascisme ‘als populistische beweging die de macht greep’.

Zeker, niet alles gaat goed in Nederland. Ga dan werken aan de verbetering daarvan zou je zeggen. Maar het is vooral afschaffen, verbieden en wegbezuinigen dat als oplossing gebracht wordt. Ook nu weer, minder regels en minder ambtenaren, dat hoor ik al 25 jaar!

De vraag

Terug naar Tony Judt. Op 19 oktober 2009 hield hij zijn laatste openbare lezing bij het door hemzelf opgerichte Remarque Institute, onderdeel van de New York University. Onder de titel ‘What is Living and What is Dead in Social Democracy’ pleitte hij voor het behoud van de sociaal-democratie.

Niet door de vraag te stellen: wat zou de sociaal-democratie moeten doen voor de toekomst, die overigens wel beantwoord moet worden. Nee, de belangrijkste vraag die deze politieke stroming zich zou moeten stellen is: wat zou er zijn gebeurd als er geen sociaal-democratische beweging was geweest in de twintigste eeuw?

Daar zijn veel antwoorden op mogelijk, maar Nederland zou er ongetwijfeld heel anders hebben uitgezien in 2010. Volgens Judt moeten bijvoorbeeld oude sociaal-democratische idealen als solidariteit en verheffing nieuw leven worden ingeblazen. Daar is het dus slecht mee gesteld, constateert ook Rob Riemen. Elites zouden zich ‘sterk moeten maken voor cultuur en geestelijke waarden’, maar laten dat na:

“Juist in een democratische samenleving heb je elites nodig die het voorbeeld geven. Maar de zakenelite is ontmaskerd. De intellectuele elite relativeert zichzelf, de media-elite wil vooral verkopen. En de politieke elite mist idealen en loopt achter Maurice de Hond aan.” – Riemen in de Volkskrant

De uitzending van Tegenlicht van 11 oktober heet ‘Het testament van Tony Judt’, want de historicus overleed in augustus van dit jaar aan de gevolgen van de spierziekte ALS (amyotrofische lateraal sclerose). Hij was daardoor grotendeels verlamd en hield zijn lezing vanuit een rolstoel. Indrukwekkend was dus ook de humor waarmee hij zijn voordracht begon: “What you see is the original talking head!”

Judt werkte mee aan onderstaande video om fondsen te werven voor de bestrijding van ALS. Een transcript van zijn lezing is te vinden bij The New York Review of Books, waar hij ook voor schreef. Tony Judt is 62 jaar geworden.

Als we de zwartkijkers mogen geloven, staat ons nog wat te wachten. Grote oorlogen worden ons voorspeld met als inzet: water. Het gedonder tussen Nederland en België over de uitdieping van de Westerschelde en het ontpolderen van de Hedwigepolder in Zeeuws-Vlaanderen is daarbij vergeleken een ruzie tussen kleuters.

Maar die strijd om water is natuurlijk al gaande, de geschiedenis staat er bol van. De joodse nederzettingen op de Westbank bijvoorbeeld staan daar niet alleen als uiting van het zionisme, maar ook omdat er zich waterreserves bevinden. En de strijd met water, zoals het vergiftigen van waterreserves en bronnen in Kosovo door Serven in 1998 is toch een oude bekende.

Voor wie van lijstjes houdt, in dit geval van conflicten met water als inzet of als machtsmiddel, ga naar de website van het Pacific Institute. Daar kun je een overzicht vinden dat teruggaat tot 3000 jaar voor Chistus, handig gerubriceerd op een lijst, een tijdlijn en een kaart.

In veel gevallen is de watervoorziening van een land of een gebied een afspiegeling van de welvaart of de armoede van een land. De verklaring over Millenumdoelen van de Verenigde Naties staat dus vol met verwijzingen naar ‘safe drinking water’.

“We commit to redoubling our efforts to reduce maternal and child
mortality and improve the health of women and children, including through strengthened national health systems, efforts to combat HIV/AIDS, improved nutrition, and access to safe drinking water and basic sanitation, making use of enhanced global partnerships.” – VN, Milleniumdoelen, puntje 44

Verantwoordelijkheid en inspiratie

Dat zijn dus hele grote ambities, of zijn het ‘linkse hobby’s'? Tegenwoordig ook een populair oordeel. Gelukkig kun je, dichter bij huis, best het een en ander doen om wat zuiniger en bewuster met water om te gaan. Zoals wat korter douchen of stoppen met het drinken van flessen bronwater. Is helemaal niet nodig. Ons kraanwater is uitstekend. Of een dag niet douchen en lekker naar jezelf stinken, kan ook geen kwaad.

Wat ik altijd erg interessant vind, zijn die (vaak) kleine berichtjes over onderzoek en technologische vindingen. Zoals het winnen van water met behulp van spinnenwebben. Daarover vond ik twee berichten terug, beiden met de claim van de primeur trouwens, één uit 2007 en één uit 2010.

Van het project Drinking with the wind hoorde ik via Less Energy, omdat zij de ledverlichting leveren voor de containers die daarbij worden gebruikt. Doordat op sommige plekken waar water van levensbelang is niet altijd electriciteit voorhanden is, worden mobiele zuiveringsinstallaties gemaakt die door wind- en zonne-energie worden aangedreven. Een inspirerend project.

Dus…

En dat is dus het gekke. Alle kennis om te zorgen dat iedereen de beschikking heeft over schoon en veilig drinkwater is gewoon aanwezig, waarmee we weer terug zijn bij het conflict, gevestigde belangen en de politieke wil. Dus… afschaffen die ontwikkelingshulp?